Waarom kost werken de ene persoon zoveel meer energie dan de andere?
Misschien herken je het wel. Je doet je werk goed, bent betrokken en wilt het graag goed doen. Toch ben je na een werkdag helemaal op. Je hoofd blijft maar doorgaan, je hebt behoefte aan rust of je vraagt je af waarom iets wat voor een ander vanzelfsprekend lijkt, jou zoveel moeite kost.
Soms ligt dat niet aan je motivatie, je inzet of je vaardigheden. Het kan ook te maken hebben met de manier waarop jouw brein informatie verwerkt en prikkels ervaart.
We noemen dat neurodiversiteit: de natuurlijke verschillen tussen mensen in hoe ze denken, voelen, leren en informatie verwerken. Autisme en hoogbegaafdheid zijn daar voorbeelden van. Ook hooggevoeligheid speelt bij sommige mensen een belangrijke rol in hoe zij hun werk ervaren.
Iedereen is anders. Toch zijn er situaties waarin mensen met deze kenmerken eerder vastlopen op hun werk.
Altijd aan staan
Mensen met autisme kunnen bijvoorbeeld behoefte hebben aan duidelijkheid, voorspelbaarheid en heldere afspraken. Een werkomgeving waarin voortdurend dingen veranderen, verwachtingen onduidelijk zijn of veel tegelijk gebeurt, kan veel energie kosten.
Ook sociale situaties kunnen inspannend zijn. Denk aan overleggen, gesprekken met collega's of het voortdurend moeten inschatten wat een ander bedoelt. Sommige mensen passen hun gedrag bewust aan om mee te komen in de omgeving. Dat kost energie, zeker wanneer ze dit de hele dag doen.
Bij hooggevoelige mensen kunnen prikkels extra binnenkomen. Geluiden, drukte, emoties van anderen en een volle agenda kunnen ervoor zorgen dat het hoofd en lichaam onvoldoende tot rust komen. Ze merken soms veel op en voelen zich sterk betrokken bij hun omgeving.
Hoogbegaafde mensen kunnen juist vastlopen wanneer ze onvoldoende uitdaging ervaren, weinig ruimte krijgen om zelfstandig te werken of zich niet kunnen vinden in de manier waarop dingen worden aangepakt. Ze denken vaak snel, leggen verbanden en stellen kritische vragen. Wanneer hun ideeën niet worden gehoord of ze voortdurend werk moeten doen dat niet bij hen past, kan frustratie ontstaan.
Dit zijn voorbeelden, geen vaste eigenschappen. Niet iedereen met autisme, hooggevoeligheid of hoogbegaafdheid ervaart dezelfde problemen.
Wanneer autisme en hoogbegaafdheid samengaan
Soms komen autisme en hoogbegaafdheid samen voor. Dat kan een ingewikkelde combinatie zijn, omdat de behoeften van iemand met elkaar kunnen botsen.
Iemand kan bijvoorbeeld behoefte hebben aan duidelijkheid, structuur en voorspelbaarheid, maar tegelijkertijd snel denken, veel verbanden zien en behoefte hebben aan inhoudelijke uitdaging. Routinematig werk kan al snel vervelen, terwijl een functie met veel onverwachte veranderingen juist spanning oplevert.
Ook kan iemand complexe vraagstukken gemakkelijk begrijpen, maar tegelijkertijd moeite hebben met de ongeschreven regels op de werkvloer, sociale verwachtingen of onduidelijke communicatie.
Voor de buitenwereld kan het dan lijken alsof iemand heel veel aankan. Waarom lukt het ene wel en het andere niet?
Misschien krijgt iemand regelmatig te horen dat hij of zij slim genoeg is om het werk te doen, maar wordt er niet gezien hoeveel energie het kost om alle andere aspecten van het werk vol te houden.
Het gevolg kan zijn dat iemand zich niet begrepen voelt, gaat twijfelen aan zichzelf of steeds opnieuw vastloopt in een werkomgeving die op papier juist goed lijkt te passen.
Bij deze combinatie is het belangrijk om verder te kijken dan alleen intelligentie of een diagnose. Wat heeft iemand nodig om het denkvermogen goed te kunnen benutten, zonder voortdurend over de eigen grenzen te gaan?
Want ook als je veel kunt, betekent dat niet dat je alles aankunt. En ook als je iets begrijpt, betekent dat niet automatisch dat het in de praktijk moeiteloos lukt.
Juist het ontdekken van die verschillen kan helpen om beter te begrijpen waarom werk zoveel energie kost en welke omstandigheden wél passend zijn.
Je aanpassen kost energie
Wat deze mensen met elkaar gemeen kunnen hebben, is dat ze zich soms lange tijd aanpassen aan wat hun omgeving van hen verwacht.
Ze zetten een stap extra, proberen het goed te doen en houden rekening met anderen. Misschien voelen ze feilloos aan wat er nodig is, denken ze veel na over hun eigen functioneren of leggen ze de lat hoog voor zichzelf.
Van buitenaf lijkt het dan alsof alles goed gaat. Van binnen kan er ondertussen veel spanning ontstaan.
Op een gegeven moment lukt het niet meer om alle ballen hoog te houden. Je wordt moe, verliest het plezier in je werk, gaat twijfelen aan jezelf of krijgt steeds meer moeite om naar je werk te gaan.
Soms leidt dit tot uitval. Soms blijft iemand jarenlang functioneren, maar kost het werk zoveel energie dat er thuis weinig meer overblijft.
Ligt het aan jou, of past je werkomgeving niet?
Wanneer je vastloopt, is het gemakkelijk om te denken dat je harder je best moet doen. Dat je beter moet plannen, minder gevoelig moet zijn of je wat gemakkelijker moet aanpassen.
Maar misschien is dat niet de oplossing.
Misschien heb je meer rust nodig, duidelijkere afspraken, ruimte om zelfstandig te werken of juist werk waarin je jouw nieuwsgierigheid en denkvermogen kwijt kunt. Misschien past een andere manier van samenwerken beter bij je. Of misschien ben je jezelf onderweg een beetje kwijtgeraakt.
Het gaat er niet om dat jij je overal aan moet aanpassen. Het gaat erom dat je ontdekt wat jij nodig hebt om goed te kunnen functioneren.
Wat past bij jou?
Neurodiversiteit is geen probleem dat opgelost moet worden. Het gaat om verschillen tussen mensen, met eigen kwaliteiten én uitdagingen. De omgeving speelt daarin een belangrijke rol.
Wanneer je begrijpt hoe jij werkt, kun je beter herkennen waar je energie van krijgt en wat je energie kost. Je kunt leren om je grenzen eerder te herkennen, je behoeften serieus te nemen en keuzes te maken die beter bij je passen.
Je hoeft niet eerst vast te lopen om daarover na te denken.
Misschien begint het wel met een andere vraag. Niet: waarom lukt het mij niet zoals bij anderen? Maar: wat heb ík nodig om op een prettige manier te kunnen werken?
Dat is een mooie eerste stap naar meer werkplezier en een betere balans tussen werk en privé.
Bij Jouw Keuze Coaching denk ik graag met je mee wanneer je wilt ontdekken welk werk bij jou past en wat jij nodig hebt om met meer vertrouwen en energie je eigen keuzes te maken.